Pozostawienie dziecka przez rodziców wyjeżdżających do pracy za granicą bez ustanowienia opieki faktycznej, stanowi zagrożenie dobra dziecka. Daje to podstawę do zawiadomienia sądu opiekuńczego zgodnie z przepisem art. 572 Kodeksu postępowania cywilnego. Obowiązek zawiadomienia dotyczy każdego, komu znane jest zdarzenie lub sytuacja godząca w dobro dziecka, a w szczególności: opiekuna faktycznego, organów policji, organów samorządu, opiekunów społecznych, placówek oświatowych - art. 572 § 2 Kpc. Sąd opiekuńczy może wówczas - zgodnie z art. 109, 110, 111 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - wszcząć postępowanie o zawieszenie, ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej.
Sytuacja wyjazdu rodziców, którzy faktycznie nie sprawują pieczy nad dzieckiem, jest przemijającą przeszkodą w wykonywaniu władzy rodzicielskiej. Sąd opiekuńczy - zgodnie z art. 110 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - może orzec zawieszenie.
Obowiązki rodziców
Zakres obowiązków rodziców dziecka podlegającego obowiązkowi szkolnemu wyznacza art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.
Rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi szkolnemu są obowiązani do:
dopełnienia czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły; zapewnienia regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia szkolne;
- zapewnienia dziecku warunków umożliwiających przygotowywanie się do zajęć szkolnych;
- informowania, corocznie w terminie do dnia 30 września każdego roku, dyrektora szkoły podstawowej lub gimnazjum, w obwodzie których dziecko mieszka, o realizacji obowiązku szkolnego spełnianego za granicą;
- zapewnienia dziecku realizującemu obowiązek szkolny poza szkołą na podstawie zezwolenia dyrektora szkoły, warunków nauki określonych w zezwoleniu na pozaszkolną realizację tego obowiązku;
Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi nauki są zobowiązani informować wójta gminy (burmistrza, prezydenta miasta) na terenie, której dziecko mieszka, o formie spełniania obowiązku nauki i zmianach w tym zakresie, jednak tylko w przypadku gdy organ ten wystąpi do rodziców z żądaniem przedstawienia takiej informacji.
Niespełnienie obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego, obowiązku nauki podlega egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. podlega sankcjom na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przez pojęcie niespełnienia obowiązku szkolnego, obowiązku nauki i rocznego przygotowania przedszkolnego należy rozumieć nieusprawiedliwioną nieobecność w okresie jednego miesiąca na co najmniej 50% zajęć, tj.:
- obowiązkowych zajęć edukacyjnych w przedszkolu (oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej), szkole podstawowej, gimnazjum, szkole ponadgimnazjalnej lub placówce,
a także
- obowiązkowych zajęć w przypadku spełniania obowiązku nauki po ukończeniu gimnazjum przez uczęszczanie na zajęcia do publicznej lub niepublicznej szkoły ponadgimnazjalnej lub w celu przygotowania zawodowego.
Rodzice powracający do Polski po okresie pobytu za granicą mają obowiązek zapisać dzieci do szkoły, jeśli są to dzieci podlegające obowiązkowi nauki lub obowiązkowi szkolnemu (7-18 lat). Dotyczy to również dzieci 6-letnich, które są objęte obowiązkiem rocznego przygotowania przedszkolnego realizowanego w przedszkolach i w szkołach. Zasady przyjmowania do szkół uczniów, którzy uczęszczali do szkoły za granicą reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych.
Zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 3 wymienionego wyżej rozporządzenia uczeń, który uczęszczał do szkoły za granicą przyjmowany jest do klasy programowo wyższej w szkole podstawowej, gimnazjum, szkole ponadgimnazjalnej, na podstawie następujących dokumentów:
- świadectwa (zaświadczenia) wydanego przez szkołę za granicą
- ostatniego świadectwa szkolnego wydanego w Polsce,
w oparciu o te świadectwa ustala się sumę lat nauki szkolnej ucznia.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach (np. znaczące różnice programowe pomiędzy szkołą, do której uczeń uczęszczał i do której ma być przyjęty) rodzice mogą wystąpić do dyrektora szkoły z wnioskiem o przyjęcie dziecka do klasy programowo niższej niż wynika to z sumy lat jego nauki szkolnej.
Rodzice ucznia występują do dyrektora szkoły z podaniem o przyjęcie dziecka do szkoły. Do podania należy dołączyć ww. dokumenty przetłumaczone na język polski. Warto podkreślić, iż w przypadku uczniów powracających z zagranicy i przyjmowanych do szkół ponadgimnazjalnych nie stosuje się obowiązujących zasad rekrutacji. O przyjęciu ucznia do szkoły decyduje wyłącznie dyrektor.
